|
|
|
 |
Szlak turystyczny
Via Regia Antiqua |
|
|
 |
|
|
|
 |
Warzelnia soli w Łapczycy
Historia cywilizacji na terenach obecnej gminy Bochnia sięga
epoki środkowego neolitu, który łączy się z kulturą
lendzielską tj. ok. 3000 lat przed Chrystusem. Tereny
takich miejscowości jak: Chodenice, Chełm, Łapczyca, Łężkowice i
Targowisko były miejscami, gdzie prowadzono działalność
solowarską czyli produkcję soli z solanek występujących tu
jako naturalne wycieki o różnym stężeniu soli.
|
|
W tamtych czasach i przez wiele następnych wieków sól była
jednym z ważniejszych bogactw naturalnych. Często
stanowiła środek płatniczy a jej wartość była porównywana
ze złotem.
|
|
W trakcie
prac wykopaliskowych stwierdzono, że produkcja soli prowadzona
była w naczyniach o kształcie kielichowym. Wstępna faza
produkcji sprowadzała się do zagęszczenia solanki na skutek
częściowego odparowania wody. Następnie naczynia z solanką
umieszczano na palenisku w celu całkowitego usunięcia wody z
solanki (melasy) i uzyskaniu brył soli (tzw. topek) o takim
samym kształcie, jak naczynie do warzenia . Ten sposób
uzyskiwania soli był prowadzony do XI wieku, kiedy zaczęto
stosować panwie tj. koryta o pojemności ok. 1,4 m sześciennego .
Transport solanki do warzelni odbywał się przy pomocy
drewnianych rynien drążonych z pnia drzewa.
Warzelnie (czyli karbarie) zatrudniały ok. 3-4 pracowników i
jednego mistrza zwanego również
„magister putei”. Rozwój warzelnictwa solnego sprawił, że
Łapczyca była w X i XI wieku najważniejszym ośrodkiem
administracyjnym, osadą i grodem warownym w okolicy. |
|
Ciągłe poszukiwanie
nowych źródeł solankowych i budowa cembrowanych studni doprowadziły do
znalezienia soli kamiennej w Bochni. Sztukę wydobywania soli
kamiennej krzewili w Bochni Cystersi – zakonnicy z Wąchocka. Odkrycie
soli kamiennej należało niewątpliwie do ważniejszych wydarzeń w dziejach
Bochni i spowodowało, że uzyskała ona w 1253r prawa miejskie.
Na ziemi Bocheńskiej warzono sól jeszcze do XVIII wieku wykorzystując do
tego celu wody kopalniane, lecz ze względów ekonomicznych zaprzestano
tej działalności.
|
|
W latach
sześćdziesiątych XX wieku w Łapczycy odkryto bogate
źródła solanek o dużej zawartości jodu i bromu oraz wapnia i
magnezu. W Bochni zaczęto wówczas produkować sól leczniczą
jodowo-bromową o parametrach zbliżonych do soli iwonickiej.
Teraz gdy w bocheńskiej Kopalni Soli nie wydobywa się już soli
ani solanki, a Kopalnia jest coraz bardziej znanym uzdrowiskiem,
właśnie tutaj w Łapczycy wytwarzana jest świetna sól
jodowo-bromowa (ok. 1000 kg dziennie) na bazie lokalnego
odwiertu solankowego.
Po 800 – latach historia
zatoczyła tutaj swe koło …
|
|
powrót...
|
|
