Brzeźnica

Instytucje

• Zespół Szkół Gminnych w Brzeźnicy
• Świetlica Wiejska
• Biblioteka

Brzeźnica - jedna z najstarszych miejscowości w okolicach Bochni ( wzmianka pisana pochodzi
z 1242 roku). Od 1282 przez kilkadziesiąt lat – miasto. Związana jest z legendą o św. Stanisławie
z Szczepanowa, który jako biskup krakowski był prześladowany przez Króla Bolesława Śmiałego
i uchodził z Krakowa. Tutejsi mieszkańcy odmówili mu wody i noclegu. Po nocy spędzonej w kopie siana wzniósł ręce do nieba, pomodlił się i uderzył laską w ziemię. Od tej pory w miejscu tym do dnia dzisiejszego płynie krystalicznie czysta woda, uważana przez miejscowych za cudowną. Ponadto znajdują się tu ogromne  złoża geotermalne, solankowe.

Opis herbu

W polu błękitnym postać Św. Stanisława en face w czerwonym ornacie, infule i białej albie w lewej ręce trzymająca pastorał. U stóp Świętego półpostać Piotrowina bez odzienia, jakby skosem  wychylająca się z grobu. 

Uzasadnienie

Wybór znaku herbowego uzasadniony jest tym, że Święty Stanisław ze Szczepanowa, biskup
i męczennik, jest patronem tej parafii i, uważa się, że Św. Stanisław prawie 900 lat temu poświęcił pierwszy tamtejszy kościół. Obecny z 1635 jest pod wezwaniem Św. Stanisława. Od wieków Św. Stanisław był patronem kościoła i jego postać, najlepiej definiuje Brzeźnicę. Sądzę, że nadal może służyć identyfikacji wsi jako znak herbowy.

Symbolika

Święty przedstawiony z właściwymi sobie atrybutami - w biskupim stroju, z pastorałem
 i w obecności Piotrowina.

Prezentacja i historia wsi

     Wieś w powiecie bocheńskim, W 80-tych latach XIX wieku miała 1619 mórg w tym 585 mórg lasu, 150 domów, 864 mieszkańców, parafia dekanatu bocheńskiego, położenie pagórkowate. Od 1539 roku do 1772 filia parafii Stary Wiśnicz. Dawniejszy drewniany kościół parafialny według tradycji miał być poświęcony przez Świętego Stanisława, biskupa krakowskiego. Sulimierski uważa za pewne, że istniał już w roku 1238. Teraźniejszy kościół wzniesiony w 1632, poświęcony został
w 1635 pod wezwaniem Św. Stanisława. W XIX wieku funkcjonowała tu szkoła ludowa 3-klasowa,. Obszar dworski jest własnością klasztoru pp. Benedyktynek ze Staniątek. (Sulimierski, 1880, T 1,
s. 412
      Najstarsza wzmianka o Brzeźnicy nosi datę 1242 rok. W 1286 roku Brzeźnica aspirowała do roli miasta. Później jednak (od 1317), w związku z „konkurencyjnym” rozwojem Bochni, notowana już konsekwentnie tylko jako wieś (Kiryk, s. 53).
     Najstarsza kronika parafialna wzmiankuje o utrzymywanym przez parafian i odnotowanym przez ks. Piotra Skargę fakcie poświęcenia kościoła w Brzeźnicy przez legendarną postać św. Stanisława ze Szczepanowa, biskupa i męczennika. Bp Stanisław został zamordowany w roku 1079, co nie wprost sytuuje korzenie parafii Brzeźnica co najmniej w połowie Xl w. Mówi się jednak, że tradycja chrześcijańska w tym rejonie sięga jeszcze czasów Mieszka I.
     Przez długie wieki Brzeźnica była ziemią wędrującą z rąk do rąk. W roku 1238 została darowana klasztorowi w Staniątkach, by trzy wieki później (1534) znaleźć się pod opieką dziedzica Nowego Wiśnicza, Piotra Kmity (pod opieką Kmitów parafia przetrwała do roku 1760). Do roku 1632 kościół nie był przebudowywany ani remontowany. Jednak wskutek sędziwego wieku świątyni niezbędny okazał się jej remont, a nawet całkowita odbudowa. Dotychczasowy kościół p. w. św. Piotra i Pawła przeobraził się wkrótce w nową świątynię, którą na pamiątkę zasłużonego już dla parafii
św. Stanisława poświęcono jego opiece ( 1635). W ciągu pierwszego stulecia (do poł. XVIII w.)
w nowej świątyni służyło jeszcze wyposażenie pozostałe ze starej, jednak w miarę upływu czasu postanowiono "odświeżyć" również wnętrze tejże. Zbudowano więc: ołtarz główny, który jest pomniejszoną kopią ołtarza św. Mikołaja w Bochni (1776), ambonę po lewej stronie prezbiterium (1777) oraz 2 ołtarze boczne. Na rok 1815 datuje się założenie cmentarza przy drodze do Bochni (dotychczas zmarłych grzebano na placu wokół kościoła). W roku 1897 ponownie wymieniono ołtarze boczne kościoła - tym razem ich miejsce zajęły 3 nowe, które służą wiernym do dziś. Obecnie w lewej nawie znajduje się ołtarz św. Józefa oraz Matki Bożej Szkaplerznej, w prawej natomiast ołtarz ku czci Serca Pana Jezusa. Główny ołtarz (podobnie, jak boczne wykonany w stylu barokowym) zdobią m.in. figury 4 ewangelistów oraz św. Benedykta i Ksieni, zaś centralną część ołtarza zajmują: obraz św. Andrzeja Boboli (u góry), a niżej statua Matki Bożej i wysuwany na nią obraz patrona parafii (zafundowany jako wotum dziękczynne za ocalenie od zniszczeń w czasie
I wojny światowej 1915). Równie ważnymi zabytkami w świątyni są: kamienna chrzcielnica
z prawej strony prezbiterom oraz duży drewniany krzyż, tuż pod sufitem nawy głównej, który prawdopodobnie pochodzi jeszcze z okresu Wita Stwosza. Do rzadkości należą też tutejsze malowidła na suficie. Nawę główną zdobi tu obraz Ostatniej Wieczerzy, prezbiterium wizerunek Trójcy św., natomiast zakrystię przepiękna seria ilustrująca grzech pierwszych rodziców oraz wypędzenie z raju. Wszystkie malowidła pochodzą z XVIII w. i utrzymane są w bardzo dobrym stanie. Wewnątrz świątyni znajdują się również duże organy, zakupione w 1970 r. Przy kościele stoi czworoboczna dzwonnica, pochodząca z tego samego okresu co budynek kościoła, wyposażona w trzy dzwony. Zarówno kościół jak i dzwonnica wykonane są w całości z drewna, co znacznie podnosi ich wartość zabytkową. 
     Brzeźnica liczy ok. 2500 parafian. W jej skład wchodzą 3 wioski: Brzeźnica, Łazy i Gorzków.
Ta ostatnia posiada własną kaplicę, wokół której zgromadzony jest nowicjat sióstr Franciszkanek, którym opiekują się księża Sercanie. W Brzeźnicy natomiast, na północny-wschód od głównego kościoła, w polach, stoi mała kapliczka p. w. św. Stanisława z zabytkową figurą patrona (1772). Widnieje tam również napis: „Gdzie za życia przebywał tam po śmierci stoi". (Strona internetowa autorstwa Janusza Paproty).